Boekmanstichting Kenniscentrum voor kunst, cultuur en beleid

Sectoradvies over musea verschenen

In het advies In wankel evenwicht waarschuwt de Raad voor Cultuur voor een te rooskleurig beeld over de Nederlandse musea. Tegenover het succes van de grote publiekstrekkers staan de kleinere en middelgrote musea in de regio die knokken voor lijfsbehoud.

Op het eerste gezicht lijkt het goed te gaan met de Nederlandse museumsector. De musea hebben in 2017 opnieuw meer publiek getrokken en de tentoonstellingen zijn van een hoog niveau. Daarnaast opende een aantal nieuwe particuliere musea zijn deuren en is de Collectie Nederland de afgelopen jaren met mooie aanwinsten verrijkt.

Het positieve beeld van de sector wordt gekleurd door het succes van een handvol, vooral grotere, musea. Grote delen van de sector zijn echter financieel kwetsbaar. Musea kampen met oplopende tekorten: de publieksinkomsten zijn weliswaar gestegen, maar dat weegt niet op tegen dalende subsidies en stijgende tentoonstellingskosten. Zo is het aandeel subsidies van het Rijk, provincies en gemeenten tussen 2011 en 2016 gedaald van bijna 514 miljoen euro naar ruim 500 miljoen euro, en zijn de tentoonstellingskosten van iets meer dan 53 miljoen euro in 2011 (6 procent van de totale kosten) gestegen naar 91 miljoen euro in 2016 (9 procent van de totale kosten).

Onder maatschappelijke druk is er een zwaar accent op grote tentoonstellingen en bezoekcijfers komen te liggen. Hierdoor verdwijnen taken op het gebied van beheer en behoud naar de achtergrond en dreigt er een sluipend verval. De raad adviseert de zorg voor de collecties te verbeteren, onder meer door een goede kennisborging en -overdracht aan nieuwe generaties conservatoren. Decentrale overheden moeten, in navolging van het Rijk, het beheer en behoud van gemeentelijke/provinciale collecties via langjarige financiering borgen.

De Raad constateert dat er weinig geld is voor aankopen en adviseert dat het Mondriaan Fonds financiële ruimte maakt voor de aankoop van belangrijke objecten voor de regio. Ook het internationale bruikleenverkeer moet in financieel opzicht worden verruimd. Hij stelt voor om, in navolging van andere landen, voor de garantstelling binnen de indemniteitsregeling geen maximumbedrag meer te hanteren voor aanvragen voor een bruikleen uit het buitenland. De raad concludeert daarnaast dat digitalisering veel mogelijkheden biedt om de zichtbaarheid en toegankelijkheid van omvangrijke (depot)collecties te vergroten

De musea moeten een ontmoetingsplaats voor bezoekers van verschillende leeftijden, achtergronden en opleidingsniveaus. Culturele diversiteit zou een beoordelingscriterium voor subsidies moeten worden, vindt het adviesorgaan.

Bekijk meer: Cultuurnieuws

Partners & subsidienten