Bibliotheekcatalogus

Vanaf omstreeks 1885 krijgen kleinere tentoonstellingen, gewijd aan één kunstenaar, zoals Vincent van Gogh of Jan Toorop, of aan een selecte groep, meer belang. Ook doen stromingen als het Franse impressionisme, neo-impressionisme en symbolisme hun intrede. Deze vernieuwingen vereisen een andere kunstkritiek, die met aplomb geïntroduceerd wordt in het in 1885 opgerichte tijdschrift De Nieuwe Gids. Maar was die nieuwe kritiek wel zo nieuw en had de ‘oude’ kritiek volledig afgedaan? Visies van toonaangevende critici als J.A. Alberdingk Thijm, Frederik van Eeden, Hermine Marius, Johan de Meester, Richard Roland Holst, Jan Veth, Carel Vosmaer en Willem Witsen staan in deze bloemlezing naast en tegenover elkaar.

Thematic issue investigates the influence of digitalisation on art criticism. How has art criticism changed since the emergence of the Internet? And in particular, what direction does art criticism take in the networked age? With contributions by Steyn Bergs, Bilwet, Sven Lütticken, Niels Post, Sam Roggen, Laurence Scherz, Jorinde Seijdel and artists Paul Groot, Jeroen Jongeleen, Rosa Menkman and Rafaël Rozendaal.
Themanummer onderzoekt de invloed van de digitalisering op de kunstkritiek. Hoe is de kunstkritiek veranderd sinds de opkomst van het internet? En vooral: welke richting gaat de kunstkritiek uit in het genetwerkte tijdperk? Met bijdragen van: Steyn Bergs, Bilwet, Sven Lütticken, Niels Post, Sam Roggen, Laurence Scherz, Jorinde Seijdel en kunstenaars Paul Groot, Jeroen Jongeleen, Rosa Menkman en Rafaël Rozendaal.

Deel 2 in de serie 'Kunstkritiek in Nederland 1885-2015' heeft als centrale vraag: Welke beeldtaal heeft de toekomst: realistische of abstracte kunst? Deze vraag hield Nederlandse kunstcritici na de Tweede Wereldoorlog bezig. Waar sommige critici de naoorlogse abstracte en experimentele kunst beschouwden als een teken van herwonnen vrijheid, daar werd deze door anderen gezien als uiting van een geestelijke crisis. Jobse selecteerde bijdragen van toonaangevende critici onder wie Cees Doelman, Jan Engelman, Frank Gribling, W. Jos. de Gruyter, A.M. Hammacher, Gerrit Kouwenaar, George Lampe, Kasper Niehaus, J.M. Prange, Hans Redeker, Lambert Tegenbosch en Charles Wentinck.
Bespreking in NRC Handelsblad, 20-6-2014
Bespreking door Carel Peeters in Vrij Nederland, 18-4-2014
Bespreking door Koen Brams in De Witte Raaf, 32(2017)188(jul/aug.9-10)

Na een periode van vijftien jaar waarin zero, pop art, minimal art en conceptual art in de Nederlandse kunstkritiek de aandacht opeisten, stroomde een golf van figuratieve, subjectief geladen en kleurrijke schilder- en beeldhouwkunst de galeries en musea binnen. De kunsthandel bloeide; de kunstwereld stond op zijn kop. Dit eerste deel uit de reeks 'Kunstkritiek in Nederland 1885-2015' laat zien hoe de Nederlandse kunstkritiek hierop reageerde. Peter de Ruiter selecteerde recensies en interviews van 22 vooraanstaande critici onder wie Carel Blotkamp, Rudi Fuchs, Betty van Garrel, Lily van Ginneken, Antje von Graevenitz, Paul Groot, Ron Kaal, Jhim Lamoree, Alied Ottevanger, Philip Peters, Anna Tilroe, Marcel Vos en Janneke Wesseling.
Bespreking in De witte raaf.29(2015)173(jan-feb.23)

Veldanalyse van de beeldendekunstsector per actor (kunstenaars, musea, kunsthallen, werkplaatsen, galeries, tijdschriften) en aan de hand van functies (creatie, onderzoek, publiek, internationaal). Essays uit 2013 en 2014: Glazen plafond of plakkerige vloer?, An Van den Bergh; En avant: groeipotentieel voor kunsteducatie, Marijke Van Eeckhaut; Cultuurpartners en scholen in een kwaliteitsvolle dialoog, Brecht Demeulenaere; Het lokale in beeldende kunst, Griet Ivens; Niet-stedelijke galeries in Vlaanderen, Pieter Jan Valgaeren; Hybrid Body: Sketching the Outline of Moving-Image Art Production, Anna Manubens; Wijzer dan God?, Leo Delfgaauw; Waarheen met onze kunstinstellingen?, Wouter Hillaert; "Een gegeven situatie is nooit vanzelfsprekend" - Over het beleid rond kunst in de openbare ruimte van Stroom Den Haag, Maaike Lauwaert; Waar is dat feestje?? - Publieke ruimte, kunst en het gemeenschappelijke, Jorinde Seijdel; De revolutie van het digitaal uitgeven vindt nu plaats - Een interview met Geert Lovink, Jorinde Seijdel; Kunstkritiek 2.0, Laurence Scherz; Hedendaagse kunstverzamelaars. Private spelers op publiek terrein?, Valerie Verhack; De renaissance van de particulieren. Nieuwe spelers op de 'museummarkt', Paul Depondt'; Galeriemodellen, vroeger en nu, Virginie Devillez; The contemporary art market between stasis and flux, Olav Velthuis; 'Vijf jaar geleden werd er ook al een veldanalyse gemaakt. Zullen we dan over vijf jaar opnieuw moeten samenkomen?', Ulrike Lindmayr en Stella Lohaus; 'Onderzoek in de kunsten in Vlaanderen: een stand van zaken, Kim Gorus; De resident, een bezoeker, een tijdelijke gast, Pieternel Vermoortel; Share - De meerwaarde van het delen, Katrien Reist-van Gelder; Beleidsvoorstellen voor beeldend kunstenaars, Dirk De Wit; Met/zonder collectie - Het museum van vandaag en morgen, Domeniek Ruyters; Projectruimtes, Wim Waelput; Size Matters - Een verkenning van de onmisbaarheid van kleine kunstinstellingen, Maaike Lauwaert; De Kunsthal als model en instituut - Ideeën en suggesties over de toekomst van de Kunsthal, Philippe Pirotte en Maaike Lauwaert; De onafhankelijk curator bestaat niet, Nathalie Hartjes; De intermediair verbindt de kunstenaar en de organisatie, Julie Vandenbroucke; De veranderende kunstpraktijk, Maaike Lauwaert.

Wat de kritiek nodig heeft, is zelfkritiek. En niet zozeer als functie, maar als medium. Zo kijken we er bijna nooit naar: kunstkritiek als een bepaalde (literaire?) vorm, op een bepaalde drager en met bepaalde tools om haar input om te zetten in een bepaalde output. Dat medium is twee eeuwen lang nauwelijks veranderd. Over zowat alle kunst blijven critici zich per definitie uiten in zwarte lettertjes op een witte achtergrond, zelfs al wordt die achtergrond steeds vaker een scherm. Die traditie lijkt vanzelfsprekend, maar is ze dat wel? Tevens een reactie, 'In goede kunstkritiek komt het kunstwerk tot leven' van Steven ten Thije, verschenen in De Groene Amsterdammer 21-08-2014.

Themagedeelte over de nut, noodzaak en criteria van kunstkritiek in het internet tijdperk.

Centraal staat de literaire cultuur van de 18de eeuwse Republiek. Schrijvers in deze periode zijn onderzoekers. Ze verkennen niet alleen de wetten der natuur en die van de samenleving. Ze proberen ook de werking van de menselijke geest te doorgronden en met hun nieuw verworven kennis de wereld te verbeteren. Literatoren zetten alle denkbare genres, stijlsoorten en vertelvormen in om hun idealen te verwezenlijken. Aandacht voor: de boekenmarkt, literaire netwerken, genootschappen, kunstkritiek en receptie, opvattingen over genres, uitwerking en impact van centrale thema's als natuur, wetenschap, religie en politiek.
Bespreking in NRC Handelsblad, 20-12-2013 en in de Volkskrant, 25-1-2014; Ons erfdeel.57(2014)3(aug.124-128)

Verdwijnt straks de kritische kunstkritiek, samen met de papieren versies van literaire en culturele tijdschriften? Tot welke nieuwe vormen van kunstkritiek nodigt het internet uit? Een impressie van al bestaande (internationale) voorbeelden die kunnen inspireren tot nieuwe visies en praktijken.

Over het belang van de kunstkritiek, naar aanleiding van de uitreiking van de Louis Hartlooper Prijs voor Filmjournalistiek tijdens het Nederlands Film Festival.