Boekmanstichting Kenniscentrum voor kunst, cultuur en beleid

Kunst als recept

Redactioneel

  • Redactioneel Boekman 104 Kunst ontzorgt!

    Wie actief of passief deelneemt aan kunst en cultuur geeft niet alleen zin aan zijn leven, maar werkt ook aan zijn gezondheid. Steeds meer onderzoeksresultaten wijzen in die richting. Door met kunst en cultuur bezig te zijn, worden er bijvoorbeeld verschillende delen van de hersenen geactiveerd en uitgedaagd, precies wat nodig is om achteruitgang tegen te gaan. En achteruitgang betekent op termijn verlies van onafhankelijkheid en zelfstandigheid, een kostbaar bezit, zeker voor ouderen. Ouder worden met kunst betekent voor de gezondheid dus betere vooruitzichten. Positieve resultaten en verklaringen uit de praktijk hierover worden ondersteund door onderzoeksresultaten van onder meer neurowetenschappers. Ook weten­schappers uit andere disciplines proberen met behulp van steeds verfijnder en preciezer op het doel afgestemde onderzoeksmethoden, de effectiviteit van kunst te staven, in bijvoorbeeld de ouderenzorg, gehandicaptenzorg, jeugdzorg en geestelijke gezondheidszorg, maar ook in ziekenhuizen en revalidatiecentra. Een kleine greep uit de bevindingen die in Boekman 104 geboekstaafd worden.

Artikelen

  • Actieve en passieve kunstbeoefening goed voor de hersenen
    Erik Scherder
  • Kunst in het hart van het bestaan
    Paul Schnabel
  • Door de ogen an de ander kijken
    Kunst als veranderkracht
    Rineke Smilde
  • Het toepassen van kunstpraktijken in de zorg
    Susan van Hooren
  • Kunst in ziekenhuizen
    Maatwerk is helend
    Sophia Zürcher
  • De helende werking van muziek
    Twan van Venrooij
  • Architectuur en welzijn
    Jarno Nillesen
  • Bibliotherapie
    Het boek als medicijn
    Frits van Oostrom
  • Cultureel welzijn
    Een nieuw beleidsperspectief voor Europa
    Pier Luigi Sacco

Colmns en reportages

  • Een natuurlijke empathie voor medemensen Marlene Dumas portretteert psychiatrische cliënten Marielle Hendriks

    In een immense, ongelijkvormige ruimte met veel glaswanden is welgeteld één rechte muur te vinden. En daar hangen ze, al bijna vijfentwintig jaar: zesendertig onmiskenbare werken van een van Nederlands meest succesvolle kunstenaars: Marlene Dumas. Het gaat om portretten, afbeeldingen van dieren en één gedicht. Hoe deze werken hier tot stand kwamen is een intrigerend verhaal. Dumas maakte ze begin jaren negentig in opdracht van de kunstcommissie van Stichting Het Hooghuys in Etten-Leur, het huidige GGz Breburg. In het kader van ‘kunst bij de nieuwbouw’ ging Dumas – met matchinggeld van de Mondriaan Stichting – de ontmoeting aan met een aantal cliënten van deze psychiatrische instelling.

  • Kunst geeft vertrouwen Theater over psychiatrische patiënten André Nuchelmans

    Meewerken aan deze voorstelling bracht een enorme kentering. Ik kwam bij het rotterdamscentrumvoortheater (rcth) voor de opleiding, en ik werd, daar komt-ie: student. In plaats van patiënt. Je krijgt de kans weer om je te ontwikkelen. Dat is zo onbeschrijflijk mooi.’ Zo beschrijft psychiatrisch patiënt en acteur Bas Kronenburg zijn deelname aan het theaterstuk ‘Wie is er nou gek of ik is een ander’ op de website van het rcth. Het stuk is gebaseerd op de verhalen van psychiatrisch patiënten. Initiatiefnemer is Paul Röttger, theatermaker, docent, regisseur en directeur van het rcth. ‘Het rcth wil voorstellingen maken over taboes, waar andere kunstenaars of instellingen niet mee aan de gang durven of willen gaan’, zo licht hij het thema van
    de voorstelling toe.

  • It's all in the game Simulatiegame voor chirurgen Jack van der Leden

    Dokter Bibber. Generaties zijn ermee opgegroeid. Met een pincet pluk je met de grootste voorzichtigheid plastic ingewanden uit het kartonnen lichaam van de patiënt. Zodra je de met metaal omrande lichaamsopeningen aanraakt, slaakt de patiënt een kreet en kleurt de neus helrood. De patiënt heeft het niet gehaald… Ook computergame Underground van Grendel Games vereist behendigheid en concentratie. Met één verschil: de game is een serieus spel waarmee chirurgen in opleiding motorische
    vaardigheden kunnen trainen voor het uitvoeren van laparoscopische operaties.

  • Herstel van psychose door design Applicaties als hulpmiddel Ineke van Hamersveld

    Een van de ontwerpers [van Reframing Studio] was Nynke Tromp, die naast haar werk aan de TU bij dit bureau werkte, de ander Beatrijs Voorneman. Voorneman: ‘Wij ontwerpen voor de toekomst. Dat moet wel, want een product ontwikkelen kost vijf à zes jaar. Voor het project Herstel van psychose door design spraken we met experts, psychologen, zorggebruikers en familieleden om zo een coherent toekomstbeeld op te kunnen stellen van de geestelijke gezondheidszorg. De volgende stap was vast te stellen hoe de wereld van de gebruiker eruit ziet, hoe het is om stemmen te horen, en wat voor relatie die gebruiker met het product moet hebben. Vervolgens zijn we gaan bepalen welk gedrag we wilden uitlokken binnen dat toekomstbeeld. In het geval van temstem was dat: mensen die stemmen horen een betrouwbare toevlucht bieden en hen zo in staat stellen het contact met de buitenwereld opnieuw aan te gaan. Pas toen we dat hadden vastgesteld, gingen we ontwerpen.’

Partners & subsidienten