Voor de cultuurplanperiode 2025-2028 heeft de Boekmanstichting de ambitie geformuleerd om het Caribische deel van het Koninkrijk structureel te gaan betrekken in ons werk. Daarbij is de aanwezige kennis en expertise op de eilanden leidend. Sinds enkele jaren zijn hiertoe al kleine stappen gezet – zoals in 2021 met het tijdschriftnummer Boekman 128: Cultuur in het Caribisch deel van het Koninkrijk. Dit eerste werkbezoek aan Bonaire, Aruba en Curaçao draagt ook bij aan deze ambitie.
Tijdens de werkreis bezochten we verschillende culturele organisaties en lokale culturele makers, beleidsmakers, adviseurs en andere professionals die werken aan het culturele leven op de eilanden. De gevoerde gesprekken boden inzicht in de lokale uitdagingen en omstandigheden en leerden ons hoe cultuur als onderdeel van de eigen identiteit verweven is met de eigen (koloniale) geschiedenis, met taal, natuur en het dagelijkse leven. We zagen hoe cultuur leeft, ervaarden de passie van makers, maar hoorden ook hun zorgen en frustraties.
Uitdagingen en kansen voor cultuur op de eilanden
De veelheid aan uitdagingen waar culturele organisaties en makers tegenaan lopen verschilt per eiland. Denk hierbij aan het gebrek aan overheidssteun, de onzekerheid over subsidies, capaciteitsproblemen, de vele petten die instellingen en makers vaak op hebben en de dubbele rol die het toerisme speelt in de culturele sector, de kansen die het soms biedt, maar ook de commercialisering van culturele uitingen en identiteiten.
In en om Kralendijk, Oranjestad en Willemstad wordt duidelijk hoe bruisend en divers het culturele leven op de ABC-eilanden is. Tegelijk is er minder sprake van een afgebakende ‘culturele sector’ zoals we die in Europees Nederland kennen en is cultuur meer verweven met het alledaagse leven. In het straatbeeld zie je dit bijvoorbeeld in talrijke muurschilderingen, de gloednieuwe en uitnodigende openbare bibliotheek van Bonaire, de affiches van het monumentenfonds van Aruba op allerlei gebouwen in het centrum, en het nieuwe Interactive museum in Curaçao.
Bonaire
Op Bonaire bezochten we cultureel centrum Mangazina di Rei. General manager en bestuurder Danilo Christiaan vertelde over de organisatie en de uitdagingen waar ze tegenaan lopen, de geschiedenis van het gebouw dat vroeger fungeerde als graanopslag voor de tot slaaf gemaakten en de manier waarop cultuur leeft op Bonaire. ‘See, taste, feel’ de cultuur van Bonaire, is de slogan van Mangazina di Rei. We spraken op Bonaire verder met Jude Finies, directeur van Terramar museum. Zij vertelde over de nauwe samenwerkingen met Europees-Nederlandse partners die zij hebben opgezet, de tijdelijke tentoonstellingen die het museum maakt, en de goed bezochte bijeenkomsten die zij voor lokale gemeenschappen organiseren.
Aruba
Op Aruba vonden ontmoetingen plaats tijdens de validatiesessie van Lemonade, onder andere met medewerkers van het Departamento di Cultura (DCA) en met vertegenwoordigers van de Biblioteca Nacional Aruba. Grafisch ontwerper en auteur Chibi van der Hans schonk de Boekmanstichting zijn prachtige tweedelige werk over carnaval op Aruba, dat nu in onze bibliotheek te raadplegen is. Ook enkele bekende gezichten van eerdere ontmoetingen in Nederland spraken we weer, zoals Clifford Rosa van Stichting Rancho.
Curaçao
Op Curaçao werd in gesprek met onderzoeker Renske Pin meer duidelijk over de uitdagingen die bij met name surveyonderzoek op de eilanden komt kijken. Daarnaast werd een bezoek gebracht aan Landhuis Bloemhof, cultureel centrum, kunstgalerie, museum en onderzoeksbibliotheek in éen, waar manager en tijdschrift Boekman-columnist Elodie Heloïse ons hartelijk ontving, rondleidde en vertelde over de worstelingen en successen binnen het culturele leven op de eilanden.
Bouwen aan duurzame kennisuitwisseling
Het werkbezoek was ondanks de korte duur inspirerend en zeer informatief. De nieuw opgedane kennis en contacten geven een basis om verder te bouwen aan onze relatie met de eilanden. Op deze manier wil de Boekmanstichting verder verkennen hoe ze via haar platformen structureel meer aandacht kan geven en meer kennis kan delen over het rijke culturele leven op de eilanden, over de kansen en de uitdagingen daarbinnen. Een cultureel leven dat ook sterk verschilt van hoe de culturele sector in Europees Nederland georganiseerd is. We zien dit eerste bezoek als een start van hopelijk nog veel meer culturele kennisuitwisseling en verdere samenwerkingen.
Beeldimpressie van het bezoek
